69 hangi ilimizin plaka numarasıdır?

Bir zamanların İstanbul’u kadar değerleri olan bir ilden söz etmek istiyorum. Hem bir Bayburt’lu olarak hem de araştırmayı seven bir insan olarak mutlaka vurgulanması gereken değerlerimiz olduğu kanaatindeyim. İmkansızlıklar ve geçim sıkıntılarıyla uğraşan bir toplumun insanlarının yıllardır aydınlatamadığı altın değerinde ki hazinelerimiz olduğunu vurgulamak için. Vereceğim bilgilerin çoğunu, inanın birkaç Bayburt’lu dışında herhangi bir kimsenin bildiğini zannetmiyorum. Bayburt Valiliği dahi konuyla henüz alakadar olmaya başlamıştır. Şimdilik bu çaba bir avuç insan tarafından yürütülmektedir. Çalışmalarından dolayı “Abdülvahhep Gazi Derneğini” kutluyorum. Ayrıca ciddi gayretleri sebebiyle dernek Başk. Yrd. A.Kadir TEMÜR beye teşekkür ediyorum. Bayburt ve çevresine ilk yerleşikler Azzi ve Hayasa etnikleri olmuştur (MÖ.2.binli yıllar). Bu toplulukların yerel topluluklar olarak yaşadıkları dönemlerde batıdan gelen Hattiler'in bölgeye yayıldıkları, onların üzerine de Hitit topluluklarının geldikleri bilinmektedir. Hitit egemenliğini bölgede en büyük kalıcı iz bırakan Urartular dönemi izlemiştir. Urartu egemenliği döneminde geniş bir biçimde Gümüşhane ve Bayburt merkez olmak üzere Karadeniz'in iç kesimlerinde ki bölge Khaldia olarak anılmaya başlanmıştır. Khalt bilindiği kadarıyla Urartu'nun Baş Tanrı'sını niteleyen addır ve Khalt'ın izinden gidenler veya Khalt'a inananları simgelemektedir. Bu adlandırmanın halen günümüzde de süregeldiğini görmekteyiz. Karadeniz'in kıyı şeridinde yaşayanlar, tüm iç kesimlerde yaşayanlara ayrım yapmaksızın Khalt diye hitap ederler. MÖ.680'li yıllarda kuzeyden gelen ve Ari bir dil konuşan İskitler, Kafkas dağlarını doğu tarafından aşarak Kur ve Aras boylarına yayılmaya başladılar. Başlangıçta barış içinde oldukları Urartu egemenliğinde ki yerel Kafkas dilli kabilelerle zamanla rekabet içine girdiler. Ardından İskitler, Urartular'la çarpışa çarpışa Khaldia bölgesini de ele geçirdiler. Bayburt bölgesini merkez yapan İskit kabileleri MÖ.VI., V. ve IV.yy.'lar da Anadolu'nun en büyük kentini kurdular:Gymnias. Urartu'yu tamamen yıkmayı başaran İskitler, Ortadoğu'nun tamamında(Mısır'a kadar) 28 yıl süren büyük bir imparatorluk kurdular. Fakat Asur ve Med imparatorluklarıyla yaptıkları savaşlar sonunda İskit krallığı yıkıldı. Fakat Ortadoğu'da bu yıkıma rağmen Urartu ve İskitler'in bazı boyları izole bu bölgelere sığındılar ve birbirlerine karıştılar. MÖ.V.yy.'dan itibaren Karadeniz sahillerinden iç kesimlerine doğru hareket eden Yunan ticaret kolonileri bölgede görülmeye başlandı. MÖ.302 yıllarında Mitridat önderliğinde kurulanİran kökenli Pontos Krallığının egemenlik sahası içine giren Bayburt, zamanla krallığın Yunan kültürü etkisinde evrilmesiyle Helenistik bir yapıya bürünmüştür. Roma İmparatorluğu'nun Dünya'da iki tane üç hisarlı kalesi bulunmaktadır. Bunlardan biri Bayburt’ta diğeri İstanbul’dadır. Bu kaleler: Peygamberimizin müjdesi üzerine, aynı öneme sahip olduğu için her ikisi de, fethedilmek üzere sahabeler tarafından kuşatılmıştır. İstanbul; hicri 104 Tarihinde Eyyubel Ensari (R.A.) tarafından kuşatılmış, Bayburt Kalesi de Peygamberimizin Sancaktarı ve Eyyübel Ensarinin Amca Oğlu Abdülvehhap Gazi tarafından kuşatılmıştır, Bayburt’un fethi Hicri 105 Yılında gerçekleşmiştir. Eyyubel Ensari ise şehit olmuştur. Fetih gerçekleşememiştir, Her ikisi de fetih için geldikleri topraklara defnedilmişlerdir. O dönemde İstanbul’un nüfusu 3600, Bayburt’un Nüfusu ise 3400 dür. Bayburt 16 yıl başkentlik yaptı. Bu dönemde Bağdat, Harput, Ahlat ve Diyarbakır Bayburt’a bağlı kaldı. Prof. İsmet MİROĞLU’nun devlet arşivinden çıkarmış olduğu belgeler bunu ispatlamaktadır. Bayburt, Fatih’in İstanbul’u fethi sırasında Akkoyunlu beyliği tarafından idare edilmekte idi. Fatih, Akkoyunlu beyine iş birliği teklifi yapmış fakat o bu teklifi kabul etmemiştir. Bayburt ise bu durumdan olumsuz yönde nasiplenmiş ve bir türlü gelişememiştir. Bayburt 17 sahabesi, sayılamayacak mürşitleriyle, şairleriyle çok büyük değerler taşımaktadır. Ne yazık ki ilgiden yoksun ve el uzatılmayı bekleyen bir hazinedir. Yetkili bakanlık ve devlet kurumlarının uzatacağı eli beklemektedir. İstanbul’un kardeşi Bayburt dedim çünkü şairimiz Zihni, aşağıdaki dizelerinde öyle ifade ediyor. Eyüp Amca Oğlu Vehhap Sultan, Biri Batı biri Doğu Karargah Peygamberimize olmuş mahzar hak, İstanbul ile olmuştur kardeş Bayburt. Bu değerler sadece Bayburt’un değil İslam dünyasının değerleridir. Bu bilinçle korunması ve yaşatılması gerekır. Ayrıca Bayburt'un bilinmeyen bir özelliği daha varki bahsetmeden geçmek olmaz; Cumhuriyet tarihinin ilk sosyal yardımlaşma derneği, "Müslüman dilendirmezler Cemiyeti" adı altında Bayburt'ta kurulmuştur.