İs, arapzamkı ya da is, beziryağı kullanarak yapılan, rahat akışı sağlamak amacıyla içine sirke katılan yazı mürekkebinin adı nedir?

Muhtemelen haftalar önce, halis bezir yağı yakılarak biriktirilen is, kuş tüyü ile toplanmış, fırınlanmış, sonra arap zamkı, nar kabuğu suyu ve daha bir sürü ecza ile kaynatılmıştır. Güzel kokması için gül suyu ilavesi de unutulmamıştır bu arada. Ama hâl⠓mürekkep” değildir bu karışım; henüz terkibini bulmamıştır. Çok uzun bir süre, belki aylarca, ya bir havanda ağır ağır dövülmeli, ya bir şişede yavaş yavaş çalkalanmalı ki kıvamını bulsun. İşte mürekkep ustaları, işin bu en zor ve sabır isteyen faslını hac kervanına havale ediyorlar. Mürekkep, develerin sırtında İstanbul’dan Mekke’ye gidiyor, dönüyor; bu yolda sarsıla sarsıla terkibini buluyor. İlginçtir, biz yazı yazmaya mahsus bu mayiye kendi adıyla “midâd” demek yerine ısrarla “mürekkeb” demişiz. Bütün karışımlar için kullanılabilecek genel bir ifadeyi böylece özelleştirip belli bir nesneye hasrederken “doğru ve güzel bir terkib”in ancak bu yolla yahut bu yolda sağlanabileceğini mi anlatmak istemişiz acaba? Belki, ama şurası açık: En sıradan bir nesneyi bile kutsalla irtibatlandırarak güzel ve anlamlı kılıyor Osmanlı. Terkibini Hicaz yolunda bulan mürekkebin artık başka güzelliklere malzeme yapılması kaçınılmaz. Onun için böyle mürekkeplerin hattı “hüsn-i hat” oluyordu. Onun için böyle mürekkeplerden bugünkü yüz kızartıcı matbuat türünden şenaatler hasıl olmuyordu.